ކީރިތި ޤުރުޢާން ހިތުދަސްކުރަން ބޭނުންވާ ކުޑަކުއްޖާ ކަންތައްކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ؟ އަދި ދަސްކުރި ބައިތަށް ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައ ކަންތައްކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ؟ އަދި ދަސްކުރުމުގައި ވިސްނަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަކީ ކޮބާތޯ؟ އެކުއްޖާގެ މައިންބައިންނަށް އެކުއްޖާ އަށް އެ އުގަންނާދީ އެކުއްޖާއަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ގޮތުން ކަންތައް ކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ؟ ކުޑަކުދިންނަކީ ވަރަށް އަވަހަށް އެހެންކަންތައްތަކަށް ސަމާލުކަން ގެއްލޭ ބައެއްކަމުގައި ވާތީ ކަންތައް ކުރާނީ ކިހިނެއްތޯ ބުނެދެއްވުން އެދެމެވެ؟ އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅަކީވެސް އުމުރުން 4 އަހަރުގައި ޤުރުޢާން ހިތުދަސްކުރަން އަޒުމު ކަނޑައަޅައިގެން ހިތުދަސް ކުރަމުން އަންނަ ކުއްޖެކެވެ. މީނާ އަކީ –މާޝާ ﷲ- ގުރުއާނަށް ވަރަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ އޭގެ މާނައާއި އެއްޗެހި ހޯދަން ބޭނުންވާ ކުއްޖެކެވެ. އަދި ކިޔަވާއިރު އާޔަތްތަށް ތަކުރާރުވެ ނުވަތަ އެއްވަތަރުގެ އާޔަތްތަށް ހުންނާތީ ވަރަށް ސުވާލު ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް މައިންބަފައިންނަކީ މިހާ ވަރަށް ތަޢުލީމު ނެތްބަޔަކަށްވާތީ މި ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބުދޭން ވަނީ ނޭނގިފައެވެ. ނަމަވެސް މަންމަ އަށް ވަގުތު ވީވަރަކުން އެކުއްޖާ އަށް ޤުރުއާން އުގަންނާދީ އޭގެ މާނަވެސް ކިޔާދެމެވެ. އަދި މީނާއަށް ކިޔަވާ ދިނުމަށްޓަކައި ހާފިޒެއް ލިބޭތޯވެސް މަސައްކަތް އެބަ ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް އަދި ނުލިބެއެވެ. ޝެއިހް ވިދާޅުވެދެއްވާފާނަންތޯ އަޅުގަނޑު ކަންތައް ކުރަންވީގޮތް؟ ޝައިހްގެ ތިމަސައްކަތުގައި ﷲ ބަރަކާތްލައްވާ ﷲ ތިބާއަށް ހެޔޮ ސަވާބު ދެއްވާށިއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ މި ސުވާލުގެ ކުރީބައި ސައިޓްގައި ޖެއްސެވިޔަސް މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ޕާސަނަލް ބައި އަޅުގަނޑަށް މެއިލް ކޮށްދެއްވުން އެދެމެވެ.
الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله
أما بعد:
ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި ކީރިތި ޤުރްއާން އުނގެނި ދަސްކުރުމަކީ މަތިވެތިވެގެންވާ ޢަމަލެކެވެ. އެއީ ތިބާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި މުޅި އުންމަތަށް އެކަމުގެ ފައިދާ އާއި ލާބަ ހޯދައި ދެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ހަމަ އެފަދައިން އެއީ ދެމިގެންވާ ޞަދަގާތެއްކަމުގައި ވެސް ހެދިދާނެ އެއްޗެކެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން ޞައްހަ ވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުން ހަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (( خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ )) “ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެއްމެ ހެޔޮ މީހަކީ ކީރިތިޤުރްއާން އުންގެނި އެހެން މީހުނަށް އެ އުނގަންނައިދޭ މީހާއެވެ.” މިހަދީޘް عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ގެ އަރިހުން البخاري އެބޭފުޅާގެ صحيح (ج 15، ص 439) ގައި ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ވީމައި ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރާ ހިތްވާ ކުދިންނާއި މީހުން، އަދި ތިބާގެ ދަރިންނަށް ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކޮށްދިނުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރާ މައިންބަފައިންނަކީ ނަސީބުވެރި ބައެއްކަމުގައި ޝައްކެއްނެތެވެ. އަދި އިތުރު އެކަލޭގެފާނުން ޚަބަރު ދެއްވާފައި އެވާ ހެޔޮކަމުގައި ޝާމިލުވާނެ މީހެއްކަން ޔަގީނެވެ.
މިފަދައިން ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމާއި ހިތުދަސްކުރުމުގައި ހުރި ޘަވާބާއި ދަރުމަ ކުޑަ ކުދިންނަށް އަންގައިދިނުމަކީ އެކަމަށް އެއްމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ހިތްވަރު ދިނުމެވެ. އަދި އެކަމުގެ މައްޗަށް ރަނގަޅު އިނާމެއް ކަނޑައެޅުމަކީވެސް އެއްމެ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ނުވަތަ ސަމާލުވުން މުހިންމު ކަމުގައި ފެންނަ ބައެއް ނުކުތާ ތިރީގައި ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ.
-އާންމުކޮށް ޤުރްއާން ދަސްކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އުނދަގޫ ކަމަކީ ހިތުދަސްކުރާ ބައިތައް ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމެވެ. ވީމައި ދަސްކުރާ މިންވަރަށްވުރެ ދަސްކޮށްފައިވާ ބައިތައް މުރާޖިޢާ ކުރުމަށް އަހަންމިޔަތުކަން ދޭން ވާނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްސަކޮށް ކީރިތި ޤުރްއާން ހަނދާންނެތޭލެއް އަވަސް ވާނެއެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން ޞައްހަވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުން ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (( تَعَاهَدُوا هَذَا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنْ الْإِبِلِ فِي عُقُلِهَا)) صحيح مسلم، (ج 4، ص 202) މާނައަކީ: "މި ކީރިތި ޤުރްއާން (ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ) މަސައްކަތް ކުރާށެވެ! މުޙަންމަދުގެފާނުންގެ ނަފްސު އެފަރާތެއްގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ކަލާނގެ ގަންދީ ވިދާޅުވަމެވެ. ޤުރްއާނަކީ ހަނދާންނެތުމުގައި މޮހިފައިވާ ޖަމަލު އެސޮރުގެ ވާގަނޑުން ވީއްލިގެން ދާވަރަށްވުރެ އަވަހަށް ފިލައިދާ އެއްޗެކެވެ."
-ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތުދަސްކުރާ ކުއްޖާ ނުވަތަ މީހަކު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް، ބައި ޞަފްހާ ނުވަތަ އެއްޞަފްޙާ ދަސްކުމާއި އެކުގައި ބާކީ ވަގުތުތައް މުރާޖިޢާ ކުރުމަށް ބަހައިލުން ރަނގަޅެވެ. އެގޮތުން އެއްމެ ގިނައިން މުރާޖިޢާ ކުރާނީ އެއްމެ ކައިރި މާޟީގައި ދަސްކޮށްފައިވާ ބައިތަކެވެ. އަދި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަލަސް ދަސްކުރާ ބަޔާއި މުރާޖިޢާ ކުރާ ބައިތައް ބަލައިގެން ކިޔުމާއި އެކުގައި ނުބަލައި ކޮންމެވެސް މީހަކަށް ކިޔައިދޭން ވާނެއެވެ. މިގޮތުން ޤުރްއާން ދަސްކުރާނީ ހަނދާން ނުނެތޭ މިންވަރު ބަލައިގެންނެވެ.
-ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރުމުގައި ޤުރްއާން ހިތުދަސް، ޤާރީ އެއްގެ އެހީ ހޯދުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ރައްކާތެރި އަދި ފަސޭހަ ގޮތަކީ ޤާރީއެއްގެ އެހީތެރިކަމާއި އެފަދަ ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކުރިއަށް ދިޔުމެވެ.
މާތް ﷲ ތިޔަފަރާތަށާއި އެއްމެހައި މުސްލިމުންނަށް ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައި އެފޮތް ދަސްކޮށް އެފޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީގު އެކަލާނގެ ދެއްވުމެވެ. އާމީން!
الحمد لله، والصلاة والسلام على رسول الله
أما بعد:
ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި ކީރިތި ޤުރްއާން އުނގެނި ދަސްކުރުމަކީ މަތިވެތިވެގެންވާ ޢަމަލެކެވެ. އެއީ ތިބާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި މުޅި އުންމަތަށް އެކަމުގެ ފައިދާ އާއި ލާބަ ހޯދައި ދެވިދާނެ ކަމެކެވެ. ހަމަ އެފަދައިން އެއީ ދެމިގެންވާ ޞަދަގާތެއްކަމުގައި ވެސް ހެދިދާނެ އެއްޗެކެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން ޞައްހަ ވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުން ހަދީޘް ކުރައްވާފައިވެއެވެ. (( خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ )) “ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެއްމެ ހެޔޮ މީހަކީ ކީރިތިޤުރްއާން އުންގެނި އެހެން މީހުނަށް އެ އުނގަންނައިދޭ މީހާއެވެ.” މިހަދީޘް عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ގެ އަރިހުން البخاري އެބޭފުޅާގެ صحيح (ج 15، ص 439) ގައި ރިވާކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ވީމައި ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރާ ހިތްވާ ކުދިންނާއި މީހުން، އަދި ތިބާގެ ދަރިންނަށް ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކޮށްދިނުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރާ މައިންބަފައިންނަކީ ނަސީބުވެރި ބައެއްކަމުގައި ޝައްކެއްނެތެވެ. އަދި އިތުރު އެކަލޭގެފާނުން ޚަބަރު ދެއްވާފައި އެވާ ހެޔޮކަމުގައި ޝާމިލުވާނެ މީހެއްކަން ޔަގީނެވެ.
މިފަދައިން ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމާއި ހިތުދަސްކުރުމުގައި ހުރި ޘަވާބާއި ދަރުމަ ކުޑަ ކުދިންނަށް އަންގައިދިނުމަކީ އެކަމަށް އެއްމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ހިތްވަރު ދިނުމެވެ. އަދި އެކަމުގެ މައްޗަށް ރަނގަޅު އިނާމެއް ކަނޑައެޅުމަކީވެސް އެއްމެ ރަނގަޅު ކަމެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރުމުގައި ޢަމަލު ކުރަން ޖެހޭ ނުވަތަ ސަމާލުވުން މުހިންމު ކަމުގައި ފެންނަ ބައެއް ނުކުތާ ތިރީގައި ފާހަގަ ކޮށްލާނަމެވެ.
-އާންމުކޮށް ޤުރްއާން ދަސްކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އުނދަގޫ ކަމަކީ ހިތުދަސްކުރާ ބައިތައް ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމެވެ. ވީމައި ދަސްކުރާ މިންވަރަށްވުރެ ދަސްކޮށްފައިވާ ބައިތައް މުރާޖިޢާ ކުރުމަށް އަހަންމިޔަތުކަން ދޭން ވާނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްސަކޮށް ކީރިތި ޤުރްއާން ހަނދާންނެތޭލެއް އަވަސް ވާނެއެވެ. އިތުރު އެކަލޭގެފާނުންގެ އަރިހުން ޞައްހަވެގެން ވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނުން ހަދީޘްކުރައްވާފައިވެއެވެ. (( تَعَاهَدُوا هَذَا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَلُّتًا مِنْ الْإِبِلِ فِي عُقُلِهَا)) صحيح مسلم، (ج 4، ص 202) މާނައަކީ: "މި ކީރިތި ޤުރްއާން (ހަނދާނުގައި ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި ) މަސައްކަތް ކުރާށެވެ! މުޙަންމަދުގެފާނުންގެ ނަފްސު އެފަރާތެއްގެ އަތްޕުޅުގައިވާ ކަލާނގެ ގަންދީ ވިދާޅުވަމެވެ. ޤުރްއާނަކީ ހަނދާންނެތުމުގައި މޮހިފައިވާ ޖަމަލު އެސޮރުގެ ވާގަނޑުން ވީއްލިގެން ދާވަރަށްވުރެ އަވަހަށް ފިލައިދާ އެއްޗެކެވެ."
-ކީރިތި ޤުރްއާން ހިތުދަސްކުރާ ކުއްޖާ ނުވަތަ މީހަކު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކޮންމެވެސް މިންވަރެއް، ބައި ޞަފްހާ ނުވަތަ އެއްޞަފްޙާ ދަސްކުމާއި އެކުގައި ބާކީ ވަގުތުތައް މުރާޖިޢާ ކުރުމަށް ބަހައިލުން ރަނގަޅެވެ. އެގޮތުން އެއްމެ ގިނައިން މުރާޖިޢާ ކުރާނީ އެއްމެ ކައިރި މާޟީގައި ދަސްކޮށްފައިވާ ބައިތަކެވެ. އަދި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަލަސް ދަސްކުރާ ބަޔާއި މުރާޖިޢާ ކުރާ ބައިތައް ބަލައިގެން ކިޔުމާއި އެކުގައި ނުބަލައި ކޮންމެވެސް މީހަކަށް ކިޔައިދޭން ވާނެއެވެ. މިގޮތުން ޤުރްއާން ދަސްކުރާނީ ހަނދާން ނުނެތޭ މިންވަރު ބަލައިގެންނެވެ.
-ކީރިތި ޤުރްއާން ދަސްކުރުމުގައި ޤުރްއާން ހިތުދަސް، ޤާރީ އެއްގެ އެހީ ހޯދުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ރައްކާތެރި އަދި ފަސޭހަ ގޮތަކީ ޤާރީއެއްގެ އެހީތެރިކަމާއި އެފަދަ ފަރާތެއްގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކުރިއަށް ދިޔުމެވެ.
މާތް ﷲ ތިޔަފަރާތަށާއި އެއްމެހައި މުސްލިމުންނަށް ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައި އެފޮތް ދަސްކޮށް އެފޮތަށް ޢަމަލު ކުރުމުގެ ހެޔޮ ތައުފީގު އެކަލާނގެ ދެއްވުމެވެ. އާމީން!
0 comments:
Post a Comment
މިލިޔުމަށް ކޮމެންޓްކުރެއްވުމަށް ތިރީގައިވަ ގޮޅީގައި ލިޔުއްވާ